جستجو در وب‌سایت:


پیوندها:



 چاپ یازدهم کتاب
 "تاریخ سینمای ایران
"
 با ویراست جدید
 و افزوده‌های تازه منتشر شد

 در کتابفروشی‌های
 تهران و شهرستان

 ناشر: نشر نظر

 



 صد و پنج سال اعلان
 و پوستر فيلم در ايران



صد سال اعلان و پوستر فیلم
در ایران

و
بازتاب هایش

 


 لینک تعدادی از مطالب



درباره‌ی محمد قائد
نیم‌پرتره‌ی مردی که
از «آیندگان» هم گذر کرد


بررسی طراحی گرافیک
و مضمون در عنوان‌بندی
فیلم‌های عباس کیارستمی :
پنجره‌ای رو به
جهان شعر



گفت‌وگو با اصغر فرهادی؛
درباره‌ی «فروشنده» و
فکرها و فیلم‌هایش :
... این دوزخ نهفته

گفت‌و‌گو با پرویز پرستویی؛
درباره‌ی بادیگارد و کارنامه‌اش

زندگی با چشمان بسته

گفت‌و‌گو با محمدعلی نجفی
درباره‌ی سریال سربداران
سی‌و‌یک سال بعد از
اولین پخش آن از تلویزیون

گفت‌وگو با مسعود مهرابی
درباره‌ی نقش‌های چندگانه‌ای که

در تاریخ ماهنامه‌ی «فیلم» ایفا کرد
و آن‌هایی که دیگر ایفا نکرد

گفت‌وگو با رخشان بنی‌اعتماد
درباره‌ی قصه‌ها و...:

نمایش هیچ فیلمی خطر ندارد


 
گفت‌و‌گو با بهرام توکلی کارگردان
من دیگو مارادونا هست:

فضای نقدمان مانند فضای
فیلم‌سازی‌مان شوخی‌ست

گفت‌و‌گو با پیمان قاسم‌خانی،
فیلم‌نامه‌نویس سینمای کمدی:
الماس و کرباس

گفت‌و‌گو با اصغر فرهادی
رو خط «گذشته»:

سينما برايم پلكان نيست

گزارش شصتمین دوره‌ی
جشنواره‌ی جهانی سن سباستین:
شصت‌سال كه چيزی نيست...

متن كامل گفت‌و‌گو
با ماهنامه‌ی «مهرنامه»،

به مناسبت
سی‌سالگی ماهنامه فیلم
:
ريشه‌ها

گفت‌و‌گوی ابراهيم حقيقی
با آيدين آغداشلو
درباره‌ی كتاب «صد سال اعلان
و پوستر فيلم در ايران»

گفت‌و‌گو با اصغر فرهادی
نويسنده
و كارگردان
جدایی نادر از سيمين
حقيقت تلخ، مصلحت شيرین
و رستگاری دريغ شده

قسمت اول | قسمت دوم  
قسمت سوم

بررسی كتاب
«پشت دیوار رؤیا»

بيداری رؤياها

كيومرث پوراحمد:
عبور از ديوار رؤياها،
همراه جادوگر قصه‌ها


تكنولوژی ديجيتال
و رفقای ساختار شكن‌اش
سينماي مستند ايران:
پيش‌درآمد


اسناد بی‌بديل
سينمای مستند ايران:
قسمت اول (۱۲۷۹ - ۱۳۲۰)


خانه سیاه است
سینمای مستند ایران:
قسمت دوم (۱۳۵۷ - ۱۳۲۰)


درباره‌ی آیدین آغداشلو:
پل‌ساز دوران ما


سایت ماهنامه فیلم، ملاحظات
و دغدغه‌های دنيای مجازی


گزارش پنجاه‌و‌ششمين دوره‌ي
جشنواره‌ي سن سباستين
(اسپانيا، ۲۰۰۸)
... به‌خاطر گدار عزيز

گفت‌و‌گو با آيدين آغداشلو
درباره‌ی مفهوم و مصداق‌های
سينمای ملی

جای خالی خاطره‌ی بلافاصله

گفت‌و‌گو با مانی حقيقی
به‌مناسبت نمايش كنعان

پرسه در كوچه‌های كنعان

گفت‌و‌گو با محمدعلی طالبی
از شهر موش‌ها تا دیوار

شور و حال گمشده

سين مجله‌ی فيلم،
سينمايی است، نه سياسی


گفت‌و‌گو با رضا میرکریمی
به‌مناسبت نمایش به‌همین سادگی

خيلی ساده، خيلی دشوار

گفت‌و‌گو با بهرام توکلی
به‌مناسبت
 نمایش
پا برهنه در بهشت

پا برهنه در برزخ
 

گمشدگان

گزارش چهل‌ودومین دوره‌ی
جشنواره‌ی کارلووی واری
(جمهوري چك، ۲۰۰۷)

پرسه در قصه‌ها

پرویز فنی‌زاده،
آقای حكمتی و رگبار

نمايشی از اراده‌ی سيزيف

گزارش چهل‌وهفتمین دوره‌ی
جشنواره‌ی تسالونیكی
(یونان) - ۲۰۰۶

پشت ديوار رؤيا

گفت‌وگو با رخشان بنی‌اعتماد 
درباره‌ی
خون بازی

مرثيه برای يك رؤيا

خون‌بازی: شهر گم‌شده

گفت‌وگو با رسول ملاقلی‌پور 
کارگردان
میم مثل مادر

ميم مثل ملاقلی‌پور

گفت‌وگو با ابراهیم حاتمی‌کیا 
درباره‌ی
به‌نام پدر
:

به‌نام آينده

برای ثبت در تاریخ سینمای ایران

یاد و دیدار

گفت‌و گو با جعفر پناهی
گزارش به تاريخ

گفت‌وگو با مرتضی ممیز
خوب شيرين

گزارش/ سفرنامه‌ی
پنجاه‌ و دومین دوره‌ی
جشنواره‌ی سن‌سباستین


گفت‌وگو با بهمن قبادی
 قسمت اول
/ قسمت دوم
 قسمت آخر

گفت‌وگو با عزیزالله حمیدنژاد
 قسمت اول
قسمت دوم
 قسمت سوم

گفت‌و گو با حسین علیزاده
 قسمت اول
قسمت دوم
 قسمت سوم

گفت‌وگو با گلاب آدینه
مهمان مامان را رايگان
بازی كردم


نقطه‌چین، مهران مدیری،
 طنز، تبلیغات و غیره


کدام سینمای کودکان و نوجوانان

جیم جارموش‌ وام‌دار شهید ثالث!

تاریخچه‌ی پیدایش
 کاریکاتور روزنامه‌ای


سینماهای تهران، چهل سال پیش

فیلم‌ شناسی کامل
 سهراب شهید ثالث


ارامنه و سینمای ایران

بی‌حضور صراحی و جام

گفت‌وگو با حمید نعمت‌الله:
مگر روزنه‌ی امیدی هست؟

«شاغلام» نجیب روزگار ما

اولین مجله سینمایی افغانستان

نگاهی به چند فیلم مطرح جهان

گزارش سی‌وهشتمین دوره‌ی
 جشنواره کارلووی واری


نگاهی به فیلم پنج عصر
ساخته‌ی سمیرا مخملباف

چیزهایی از «واقعیت» و «رویا»
برای بیست سالگی ماهنامه‌ی فیلم


بایگانی:
تير ۱۳۹۷
خرداد ۱۳۹۷

۲۰ آبان ۱۳۹۶

شماره‌ی 533 ماهنامه فيلم، ویژه‌ی پاییز 1396

 

 

 

فهرست مطالب 

 پـرونده‌ی یك موضوع: چهـرههای مـاندگار تـاریخ به روایـت سیـنما
*
یک مرور تاریخی: دوهزار فیلم برگزیده درباره‌ی شخصیتهای واقعی: از «ژَندارک» تا «توپاک شکور»
پنجاه فیلم درباره‌ی پنجاه شخصیت تاریخی:
ناپلئون
(آبل گانس، 1927): غرور و افتخار
مصایب ژَن‌دارک (کارل تئودور درایر، 1928): محاکمه‌ی ناعادلانه
ملکه‌ی سرخ (جوزف فون‌استرنبرگ، 1934): زن اغواگر
آقای لینکلن جوان (جان فورد، 1939): استفاده‌ی درست از قدرت
تام ادیسن جوان (نورمن تاروگ، 1940): همذات‌پنداری ناخودآگاه
ایوان مخوف (سرگئی ایزنشتین، 1944): اعتراض علیه استالین
کلمنتاین عزیزم (جان فورد، 1946): تضاد تمدن و بدویت
زنده‌باد زاپاتا! (الیا کازان، 1952): اقتباس رمانتیک
لولا مونتز (ماکس افولس، 1955): تجلیل از زنانگی
شور زندگی (وینست مینلی، 1956): نابودی تدریجی
اسپارتاکوس (استنلی کوبریک، 1960): آرمان‌گرایی و استقلال‌طلبی
سالواتوره جولیانو (فرانچسکو رُزی، 1962): معمای بی‌پاسخ
لورنس عربستان (دیوید لین، 1962): جادوی صحرا
معجزه‌گر (آرتور پن، 1962): تنازع بقا        
آوای موسیقی (رابرت وایز، 1965): فیلم محبوب نسل‌ها
آندری روبلف (1966): مصایب آندری
مردی برای تمام فصول (فرد زینِمان، 1966): اخلاق سیاسی
بانی و کلاید (آرتور پن، 1967): خلاف جریان رود
بوچ کسیدی و ساندنس‌کید (جرج روی هیل، 1969): دورانِ سپری‌شده
رنگ انار (سرگئی پاراجانف، 1969) : رنج روح
آگوییره، خشم پروردگار (ورنر هرتسوگ، 1972): جدال انسان و طبیعت
پاپیون (فرانکلین ج. شفنر، 1973): به سوی آزادی
سرپیکو (سیدنی لومت، 1973): دوران افشاگری
لنی (باب فاسی، 1974): ضدقهرمان دنیای نمایش‌
معمای کاسپار هاوزر (ورنر هرتسوگ، 1974): ستایش بدویت
بعدازظهر نحس (سیدنی لومت، 1975): مطالبه‌ی اجتماعی
سرگذشت آدل هـ (فرانسوا تروفو، 1975): نامه‌های عاشقانه
درسو اوزالا (آکیرا کوروساوا، 1975): همزیستی با طبیعت
گاو خشمگین (مارتین اسکورسیزی، 1980): صعود و سقوط
مرد فیل‌نما (دیوید لینچ، 1980): استثمار ویکتوریایی
فیتزکارالدو (ورنر هرتسوگ، 1982): تسخیر هدف‌های بی‌فایده
گاندی (ریچارد آتن‌بورو، 1982): رهبر انقلابی
دانتون (آندری وایدا، 1983): فساد قدرت
آمادئوس (میلوش فورمن، 1984): حقارت و حسادت
از آفریقا (سیدنی پولاک، 1985): عشق نافرجام
ترز (آلن کاوالیه، 1986): محصور در صومعه
آخرین امپراتور (برناردو برتولوچی، 1987): تنهایی ناگزیر
تسخیرناپذیران (برایان دی‌پالما، 1987): در جست‌و‌جوی تبهکاران
رفقای خوب (مارتین اسکورسیزی، 1990): رؤیا یا کابوس؟
جی‌اف‌کی (الیور استون، 1991): معمای مبهم
فهرست شیندلر (استیون اسپیلبرگ، 1993): نجات از آشوویتس
دلاور (مل گیبسن، 1995): در راه استقلال
داستان استرِیت (دیوید لینچ، 1999): سفری برای اثبات خود
ذهن زیبا (ران هاوارد، 2001): نظریه‌ی تعادل
پیانیست (رومن پولانسکی، 2002): مرگ یک شهر
فریدا (جولی تِیمور، 2002): سیاست یا هنر؟
دریای درون (الخاندرو آمنابار، 2004): حق انتخاب مرگ
سقوط (الیور هیرشبیگل، 2004): زندگی در پناهگاه
کاپوتی (بِنِت میلر، 2005): اسطوره‌زدایی و خودویرانگری
سخنرانی پادشاه (تام هوپر، 2010): انقلاب ارتباطات

یک نظرخواهی: برگزیدگان 60 منتقد و نویسنده‌ی ماهنامه‌ی «فیلم»
و ده نقد بر ده فیلم برتر:
1- مردی برای تمام فصول
(فرد زینِمان، 1966) 31 رای
2- لورنس عربستان (دیوید لین، 1962) 22 رای
3- بانی و کلاید (آرتور پن، 1967) 20 رای
4- سرگذشت آدل هـ (فرانسوا تروفو، 1975) 19 رای
5- آمادئوس (میلوش فورمن، 1984) 19 رای
6- درسو اوزالا (آکیرا کوروساوا، 1975) 18 رای
8- مصایب ژَن‌دارک (کارل تئودور درایر، 1928) 16 رای
9- بوچ کسیدی و ساندنس‌کید (جرج روی هیل، 1969) 15 رای
10- گاو خشمگین (مارتین اسکورسیزی، 1980) 15 رای
[و: پاپیون، پیانیست، فهرست شیندلر، کلمنتاین عزیزم، آندری روبلف، دانتون، معجزه‌گر، آخرین امپراتور، آقای لینکلن جوان، بعدازظهر نحس، سالواتوره جولیانو، دریای درون، ترز، ناپلئون، ایوان مخوف، جی‌اف‌کی، سرپیکو، سقوط، فیتزکارالدو، معمای کاسپار هاوزر]
یکی داستان است پر آب چشم!: چهره‌های ماندگار تاریخ ایران در سینما و تلویزیون
روایت جداسری با زبان دلشکستگی: گفت‌وگو با اصغر عبداللهی درباره «یک قناری، یک کلاغ»

دبیر این شماره: شهرام جعفری‌نژاد
همکاران: بهداد آوندامینی، آرامه اعتمادی، مسعود ثابتی، محسن جعفری‌راد، امیرعطا جولایی، رضا حسینی، پوریا ذوالفقاری،  مازیار رضایی، یاشار نورایی
روی جلد:
تصویری از حبیب رضایی و هنگامه قاضیانی در یک قناری، یک کلاغ ساخته‌ی اصغر عبداللهیْ طرح: جمال رحمتي بر اساس عكسي از سميه جعفری

 چشم‌انداز ۵۳۲

پـرونده‌ی یك موضوع: چهـره‌های مـاندگار تـاریخ به روایـت سیـنما
شهرام جعفری‌نژاد: 1-
اوایل امسال، از بین چند موضوع پیشنهادی نگارنده برای این شماره، طی مشورت با مسئولان مجله، بنا شد پرونده‌ی «چهره‌های ماندگار تاریخ، به روایت سینما» را کار کنیم. مقصود، فیلم‌هایی است که بر اساس زندگی (یا بخشی از زندگی) شخصیت‌های واقعی تاریخی یا معاصر ساخته شده‌اند و بر خلاف تصور اولیه‌ی ما، بسیار هم پرشمارند.
2- سینمای جهان از نخستین سال‌های پیدایش به این مقوله توجه کرده و پس از آن نیز تقریباً هر سال، فیلم‌هایی درباره‌ی مشاهیر زمان‌ها و مکان‌های گوناگون عرضه کرده است. هدف اولیه از ساختن هر یک از این فیلم‌ها هر چه باشد (ارضای غرور ملی، ادای دِین، سفارش دولت‌ها، برانگیختن کنجکاوی تماشاگران، فروش بیش‌تر، و...) و هر نتیجه‌ای عاید کند (فیلمی هنرمندانه، سطح پایین، پرمخاطب، کم‌مخاطب، مهم، کم‌اهمیت و...)، همه‌ی این آثار در یک ثمره مشترک‌اند و آن، ثبت یک سند ماندگار از یک چهره‌ی واقعی در حافظه‌ی سینما برای تماشاگران معاصر و آینده است تا بدانند مشاهیرشان از کجا به کجا رسیدند، در مقاطع مهم زندگی چه کردند و چه دستاوردهایی برای کشورشان و جهانیان داشتند. به این می‌گویند توسعه‌ی علم و دانش و فرهنگ و آگاهی عمومی و اجتماعی و گسترش آن به داخل زندگی عوام و خواصی که شاید همه، فرصت یا انگیزه‌ی مطالعه درباره‌ی این مشاهیر را نداشته باشند؛ ضمن آن که حکایات زندگی برخی از این چهره‌ها واقعاً دراماتیک و تأثیرگذار است و حتی اگر آن چهره واقعی نباشد، جان می‌دهد برای خلق فیلمی جذاب و دیدنی، چه رسد به چهره‌هایی که احساس واقعی‌بودن‌شان، این تأثیر و تأثر را دوچندان می‌کند.
3- این پرونده، قدم اول در این مقوله است که بیش‌تر، شمایلی دانشنامه‌ای و فرهنگ‌نگارانه دارد. دلیل آن هم مشخص است. نخست باید ببینیم چه داریم تا در مرحله‌ی بعد بتوانیم زوایای گوناگون آن را کندوکاو کنیم. این فعلاً کوششی است مختصر و مفید درباره‌ی آن‌چه در این‌باره موجود است، هرچند به فراخور حجم صفحه‌ها، بر تعدادی از فیلم‌ها و چهره‌های برگزیده، تمرکزی نسبی نیز داشته‌ایم. اما این قطعاً پایان راه نیست و باب ادامه‌ی نقد و بررسی و تحلیل و گفت‌وگو در این‌باره باز است؛ هم توسط خود مشاهیر (معاصر) یا علاقه‌مندان آن‌ها و هم فیلم‌سازان و منتقدان و سایر اهل فرهنگ و هنر. این پرونده شامل سه بخش است: مروری بر مهم‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای جهان درباره‌ی شخصیت‌های واقعی (نمای دور)، بررسی پنجاه فیلم و چهره‌ی برگزیده (نمای متوسط) و بهترین‌ها به انتخاب نویسندگان ماهنامه‌ی «فیلم» و نقد ده فیلم برتر (نمای نزدیک)، همراه با پیوندانی مختصر درباره‌ی این مقوله در سینمای ایران که چون کارنامه‌ی انگشت‌شماری است، آن را به‌ناچار با کارنامه‌ی تلویزیون در این زمینه تجمیع کرده‌ایم؛ امید که آینه‌ی عبرت و چراغ راهی باشد برای جبران این غفلت در آینده، تا جهانیان بدانند این سرزمین، مهد چه مفاخری بوده و چه گوهرهایی در خود پرورانده است.

دوهزار فیلم برگزیده درباره‌ی شخصیتهای واقعی: از «ژَندارک» تا «توپاک شکور»
چند ماه پیش که بنا شد این پرونده را کار کنیم، تصورمان این بود که حداکثر دویست‌سیصد فیلم در سینمای جهان درباره‌ی شخصیت‌های واقعی، ساخته شده که مروری گذرا بر آن‌ها خواهیم داشت و از میان آن‌ها به بیست‌سی فیلم شاخص‌، بیش‌تر خواهیم پرداخت. اما به محض آغاز پژوهش، گذراترین جست‌وجو، نشانگر حدود دوهزار فیلم در این چارچوب بود که البته همه‌ی آن‌ها مهم نیستند اما چه کسی می‌تواند بگوید مهم کدام است و غیرمهم کدام؟ آیا ده‌ها فیلمی که در سینمای آمریکا درباره‌ی طالوت و داود و ژَن‌دارک و لینکلن و ژاکلین کِنِدی و شاهزاده دایانا ساخته شده، مهم‌اند و مثلاً فیلمی که در سینمای فیلیپین درباره‌ی قهرمان ملی این کشور ساخته شده، غیرمهم است؟ مرز بین چهره‌های خیلی ماندگار و کمی ماندگار با شخصیت‌های تاریخی یا معاصر مهم، اما کم‌تر ماندگار کدام است؟...
چهره‌های تاریخی را با رویدادهای تاریخی اشتباه نگیرید. این، پرونده‌ای درباره‌ی زندگی چهره‌هاست، نه رویدادها. مثلاً بی‌شمار فیلم درباره‌ی رویدادهای مهم جنگ جهانی دوم ساخته شده که احیاناً در آن‌ها افسری آلمانی یا آمریکایی با نام واقعی نیز حضور دارد. تا این‌جا به این پرونده مربوط نیست. زمانی مربوط می‌شود که فیلم مورد نظر اصلاً درباره‌ی آن شخصیت باشد (همه‌ی زندگی‌اش یا بخشی از آن) که در مقطعی در رویدادی نیز هست یا نیست؛ اما نویسنده‌ی فیلم‌نامه، این داستان را درباره‌ی زوایای مختلف زندگی او تحقیق کرده، نوشته یا تخیل کرده است. پس مهم، چهره‌های ماندگار هستند، نه رویدادهای واقعی... فیلم‌های هر سال به ترتیب الفبای فارسی مرتب شده است. ضمناً خواهید دید که درباره‌ی برخی شخصیت‌ها تا به حال، چند فیلم ساخته شده که برای یادآوری این موارد، از نوبت دوم به بعد ذکر شده: «روایتی دیگر از...». تاریخ‌ها هم که طبعاً همه میلادی است...

ده نقد بر ده فیلم برتر:
1- مردی برای تمام فصول (فرد زینِمان، 1966):
شاه و
شهید
شاهین شجری
کهن: فیلم ستایش‌شده‌ی فرد زینِمان بیش از آن‌که فیلمی تاریخی و متکی به مستندات واقعی باشد، قصه‌ای پرکشش از عشق و خیانت و ایستادگی پای باورهاست که بر پایه‌ی قابلیت‌های دراماتیک چند شخصیت تاریخی بنا شده و یک موقعیت حساس و سرنوشت‌ساز تاریخی را با نگاهی افسانه‌پرور و پرهیجان به تصویر می‌کشد. دلالت‌های تاریخی مردی برای تمام فصول همان قدر قابل‌استناد و منطبق با واقعیت‌اند که مثلاً در دلاور (مل گیبسن) دیده‌ایم؛ پادشاهی که بی‌دلیل زورگو و شیطان‌صفت است، شاهزاده‌ای بی‌دست‌وپا و مخنث که لایق برق انداختن تخت سلطنتی هم نیست، ملکه‌ی جوانی که پیش از شروع قصه دل‌باخته‌ی دلاوری دشمنان پابرهنه‌ی اسکاتلندی می‌شود، و...

2- لورنس عربستان (دیوید لین، 1962): غروب در دیاری غریب
پوریا ذوالفقاری
: از این فیلم چه بگوییم که تازه باشد؟ برشمردن هزارباره‌ی نقاط قوت یا حتی تلاش برای اثبات ضعفش چه حاصلی دارد وقتی فیلم از صافی زمان گذشته و ماندگار شده است؟ وقتی هنوز درباره‌اش سخن می‌گوییم، موافق یا مخالف بودن با آن اصلاً محلی از اعراب دارد؟ وقتی یکی از فیلم‌هایی‌ست که تصور بسیاری از ما را از «فیلم عظیم» شکل دادند و دست‌کم برای مدتی کاری با ما کردند که آثار دیگر به نظرمان کوچک برسند. فکر می‌کردیم فیلم یعنی لورنس عربستان و اسپارتاکوس و السید و... بقیه شوخی‌اند. فیلم‌های دهه‌ی 1960 یادگار دوران بزرگ‌تر ‌شدن پرده‌ها هستند و کم آوردن فیلم‌های سینماسکوپ‌ و نیاز به فیلم‌هایی که این پرده‌های عریض و طویل را پر کنند. آثاری که...

3- بانی و کلاید (آرتور پن، 1967): شمایل یک دوران
مسعود ثابتی
:بانی و کلاید حاصل تلفیق‌ انقلابی سنت سینمای گنگستری دهه‌ی 1930 با نوآرهای جاده‌ای تقدیرگرایانه‌ی متکی بر زوج عاصی و فراری از چنگ قانون بود که فریتس لانگ با تنها یک بار زندگی میکنید الگویی نمونه‌ای از آن‌ها به دست داده بود. اما چیزی از روح زمانه نیز در بانی و کلاید دمیده شده بود که آن را از این هر دو نوع فیلم‌ها متمایز می‌کرد و حاصل این تلفیق را از یک سو به ادای دینی به ریشه‌ها و از سوی دیگر به نقطه‌ی عطفی در تاریخ سینمای آمریکا تبدیل می‌کرد که نویددهنده‌ی گشایش سرفصلی نو در سینمای این سرزمین بود. خشونت...

4- سرگذشت آدل هـ (فرانسوا تروفو، 1975): به تو نامه مینویسم
بهداد آوندامینی
: عزیزم، امشب از روی عرشه‌ی کشتی، موج‌ها را نگاه کردم. موج‌هایی که مرا به سوی تو می‌آورند. دریا مه‌آلود و ترسناک به نظر می‌رسید. اما من می‌دانم پشت این مه غلیظ، ساحلی هست که تو آن‌جایی. چه‌قدر عالی‌ست که این روزها دختری جوان می‌تواند از اقیانوس‌ها بگذرد تا به معشوقش برسد... می‌دانم منتظرم هستی.  دیروز داشتم برای خانم صاحبخانه از دخترعمویم می‌گفتم که عاشق افسر جوانی شده ‌بود. آن قدر مرد را دوست داشت که خانواده‌ش را به خاطر او ترک کرد. افسر جوان هم عاشق دخترعمو بود. وای که چه‌قدر با هم خوش‌بخت بودند... روز دیگری، کسی پرسید این‌جا چه می‌کنی؟ گفتم دنبال پسرعمویم آمده‌ام. گفت کی؟ گفتم افسر جوانی است که در ارتش خدمت می‌کند. سال‌هاست همدیگر را ندیده‌ایم. گفت...

5- آمادئوس (میلوش فورمن، 1984): رنجِ میانمایگی
یاشار نورایی
: اگر بپذیریم که شخصیت‌های ماندگار سینما که بر اساس آدم‌های واقعی ساخته شده‌اند، زمانی در خاطره‌ها می‌مانند که معرف یک ایده یا اندیشه‌ی منحصربه‌فرد باشند، آمادئوس نمونه‌ی درخشانی از این شخصیت‌پردازی دقیق در راستای جلب توجه تماشاگر و گسترش مفهوم مدنظر پیتر شفر است. این فیلم از طرح ساده‌ی مسأله فراتر می‌رود و ابعاد فلسفی به پرسش‌هایی می‌دهد که مطرح می‌شود و استفاده از موسیقی جاودانه‌ی موتسارت، این پرسش‌ها را ابدی می‌کند. بی‌دلیل نیست که تماشاگر در نوسان میان ماندن در کنار سالیری که راوی است و موتسارت که موضوع روایت است، در نهایت، این پرسش را در ذهن خویش مرور می‌کند که آیا میان‌مایگی نوعی بی‌عدالتی نسبت به مخلوقی نیست که نبوغ را می‌فهمد اما خودش توانایی رسیدن به آن را ندارد؟...

6- درسو اوزالا (آکیرا کوروساوا، 1975): دنیای بی سرو و صنوبر
رضا حسینی
: در این میان، آثار شاخص‌تری که از آزمون زمان سربلند خارج می‌شوند، به حکایت‌های سینمایی ارزشمندی برای انسان‌های بعد از خود می‌مانند. از این حیث، درسو اوزالا - که تلفیق جهان‌بینی آکیرا کوروساوای بزرگ در 65سالگی، با معرفت یک قهرمان تمام‌عیار حقیقی است که او نیز آخرین سال‌های زندگی‌اش را پشت سر می‌گذارد - داستان تلخ سرنوشت بشری است که همین طور زمین و منابع طبیعی پیرامونش را به تباهی می‌کشاند و در راه رسیدن به تمدن، همه‌ی ارزش‌های پیشینیان خود را به دست فراموشی می‌سپارد. می‌دانیم که «طبیعت» چه جایگاه ویژه‌ای در آثار کوروساوا دارد و...

7- زندهباد زاپاتا! (الیا کازان، 1952): ایستاده مُردن
مازیار رضایی:
کازان، زندهباد زاپاتا! را پس از اثرِ موفق اتوبوسی به نام هوس (1951) تحت تأثیرِ مجموعه عکس‌های آگوستین کاساسولا از انقلاب مکزیک و همین طور پاییزا (1946) اثرِ موفقِ روبرتو روسلینی کارگردانی کرد. این دومین همکاری کازان با مارلون براندو، فوقِ ستاره‌ی برآمده از اکتورز استودیو بود که برای براندو، دومین نامزدیِ دریافت اسکار بازیگر مرد نقش اول و همین طور جایزه‌ی بازیگری دوره‌ی پنجم جشنواره‌ی کن را به ارمغان آورد. جان استین‌بک، نویسنده‌ی شهیر آمریکایی نیز نویسنده‌ی فیلم‌نامه بود و آن را بر اساس کتاب زاپاتای شکستناپذیر اثر اِجکامب پینچان نوشت. او در فیلم...

8- مصایب ژَندارک (کارل تئودور درایر، 1928): مرگ و دوشیزه
آرامه اعتمادی
: مصایب ژَندارک یکی از شاهکارهای تثبیت‌شده‌ی تاریخ سینما تلقی می‌شود و واقعاً هم استانداردهای تولید فیلم، کارگردانی درایر، روایت ماهرانه‌ی داستان و بازی درخشان رنه‌ماریا فالکونتی، مرواریدهای غلطانی هستند که در صندوقچه‌ی فیلم به یادگار مانده‌اند. اجرای فیزیکی و چشم‌نواز فالکونتی و قصه‌ی درگیر شدنش با نقش سنگین و دیوانه‌کننده‌اش در ردیف افسانه‌های کلاسیک سینما قرار می‌گیرند. شاید او با کلوزآپ‌های رادیکالش، مهم‌ترین شمایل بازیگری در عصر صامت باشد؛ تجسمی از مفهوم گوتیک رنج. درایر با حذف گریم و استفاده از نماهای نزدیک از صورت بازیگرش، مایه‌های گروتسک فیلم را غلیظ‌تر کرده و شبیه‌سازی محیط واقعی با تکیه بر معماری قرون وسطایی به بهترین شکل...

9- بوچ کسیدی و ساندنسکید (جرج روی هیل، 1969): چه رؤیاهایی میآیند...
محسن جعفری
راد: بوچ کسیدی و ساندنسکید از آخرین نمونه‌ی فیلم‌هایی است که قرار است زندگی و آرمان وسترنرها را «بربادرفته» نشان دهد. آن‌ها حتی وقتی به مقصد دل‌خواه‌شان یعنی بولیوی می‌ر‌وند، در آن‌جا هم به دلیل تغییر و تحول‌ها، سرخورده و تکیده و تنها می‌شوند تا به‌نوعی آخرین قطره‌های وسترنرهای سنتی در رگ‌های آن‌ها در جریان باشد که آن هم در صحنه‌ی پایانی خالی می‌شود. قهرمانان فیلم، کم‌تر ویژگی‌های قهرمان را دارند و بیش‌تر به ضدقهرمان شبیه هستند. مثلاً بوچ اصلاً نمی‌تواند کسی را به قتل برساند، یا ساندنس که اصلاً شنا کردن بلد نیست و تنها ویژگی مهمش، حرکت سریع در استفاده از سلاح است. در واقع آن‌ها دو راهزن خیلی ساده هستند اما...

10- گاو خشمگین (مارتین اسکورسیزی، 1980): راه پُرمخاطره
امیرعطا جولایی
: فیلم به طور شماتیک، قواعد ژانر وسترن را رعایت کرده اما در بسیاری از لحظه‌ها با قواعد ژانر، بازی می‌کند و به‌نوعی آشنایی‌زدایی را مبنای روایت قرار می‌دهد. مثلاً در ژانر وسترن، یکی از مؤلفه‌های پررنگ، استفاده از سلاح، نمایش صحنه‌های درگیری، مبارزه‌طلبی و عدالت‌خواهی قهرمان داستان است اما در این فیلم نه‌تنها خبر چندانی از درگیری و مبارزه‌ی مسلحانه نیست، بلکه قهرمانان داستان، بیش‌تر فرار را بر قرار ترجیح می‌دهند. فقط می‌خواهند بگریزند و نشانی از یک قهرمان آرمان‌گرا در آن‌ها نیست. از طرفی دیگر فیلم به‌نوعی مجموعه‌ای از ژانرهای مختلف را در بر می‌گیرد؛ از جمله...

یکی داستان است پر آب چشم!: چهرههای ماندگار تاریخ ایران در سینما و تلویزیون
شهرام جعفری‌نژاد:
حکایت غم‌بار و شرمسارانه‌ی سینما و تلویزیون ایران در بی‌توجهی به زندگی‌نامه‌های جذاب بسیاری از مشاهیر و مفاخر سیاسی، اجتماعی، علمی، ادبی، فرهنگی، هنری و ورزشی تاریخ این سرزمین، حکایت دور و درازی است که دو فهرست انتهای این مطلب (با هزار اغماض و اما و اگر، حدود پنجاه فیلم سینمایی و حدود سی سریال تلویزیونی عمدتاً درباره‌ی دوران قاجار، دوران پهلوی، بزرگان دین و چند شهید انقلاب و دفاع مقدس) گویای همه‌ی ابعاد آن است. در مقدمه‌ی این شماره، از محسنات انکارناپذیر بهره‌گیری از این دست‌مایه‌های واقعی و در دسترس و دستاوردهای مفید و همه‌جانبه‌ی آن گفتیم و در صفحه‌های پیشین نیز ملاحظه کردید که بسیاری از سینماگران بزرگ جهان از نخستین روزهای پیدایش این صنعت/ هنر/ رسانه‌ی نوین، از این قابلیت آن، چه استفاده‌هایی کرده‌اند و بارها و بارها، چه تعداد فیلم جذاب و ماندگار درباره‌ی چه تعداد از مشاهیرشان - و حتی گاه غیرمشاهیرشان! - ساخته‌اند. به نظر می‌رسد عمده دلایل بی‌توجهی و کم‌کاری سینما و تلویزیون ایران در این زمینه را می‌توان در پنج محور زیر خلاصه کرد:...

2 لینک این مطلب


صفحه اصلی  وبلاگ مسعود مهرابی نمایشگاه کتاب‌ها تماس

© Copyright 2004, Massoud Merabi. All rights reserved.
Powered by ASP-Rider PRO